همانگونه كه در آغاز كتاب گفته آمد : مباحث كتاب شريف اصول استنباط در دو بخش تقسيم و تنظيم شده : 1 - مباحث الفاظ 2 - ادلّهء عقليه . امّا مباحث الفاظ داراى چهار مسئله اوليه و پنج باب اصلى بود كه تابحال تفصيلا بيان شد و امّا مباحث عقليه ( وجه تسميه اين مباحث به مباحث عقليه آنست كه حاكم به حجيت قطع عقل است ، و حاكم به حجيت ظن در بعض موارد هم يا مستقيما عقل است و يا ظواهر است كه بازگشت به عقل مىكند و حاكم به اجراء برائت ، احتياط هم در بخش برائت عقلى عقل است و حاكم به تخيير هم صددرصد عقل است و در استصحاب هم على قول مشهور قدماء حاكم عقل است پس با يك سير اجمالى از اول تا آخر پاى عقل در ميان است ) . تمهيد : قبل از هر سخنى بعنوان تمهيد و آماده‌سازى مخاطب چهارچوبهء كلى بحث را در قالب ذيل تقديم مىكنيم : انسان يا غيرمكلف است و يا مكلف ، مكلف هم يا غيرمجتهد است و يا مجتهد ، محور بحث ما مكلف مجتهد است زيرا كه اوّلا شخص اصولى از وظيفهء